Thanh toán và phân chia di sản thừa kế

Sau khi người chết để lại tài sản thì sẽ tiến hành phân chia di sản cho người thừa kế theo pháp luật hoặc theo di chúc.Thanh toán và phân chia di sản thừa kế là một trong những vấn đề dễ nảy sinh tranh chấp. Chính vì vậy, Bộ luật dân sự 2015 đã dành ra chương thứ XXIV để quy định về thanh toán và phân chia di sản thừa kế từ điều 656 đến điều 662. Chúng ta cùng Hãng luật Quốc tế Bình Dương tìm hiểu ở bài viết dưới đây!

Họp mặt người thừa kế và người phân chia di sản

“1. Sau khi có thông báo về việc mở thừa kế hoặc di chúc được công bố, những người thừa kế có thể họp mặt để thoả thuận những việc sau đây:

• Cử người quản lý di sản, người phân chia di sản, xác định quyền, nghĩa vụ của những người này, nếu người để lại di sản không chỉ định trong di chúc;
• Cách thức phân chia di sản thừa kế.

2. Mọi thỏa thuận của những người thừa kế phải được lập thành văn bản.”

Sau khi có thông báo về việc mở thừa kế (tức là khi người để lại di sản chết) hoặc công bố di chúc thì những người thừa kế có thể họp mặt để thỏa thuận những vấn đề như:

• Cử người quản lý,
• Phân chia di sản,
• Cách thức phân chia di sản…

Mọi thỏa thuận giữa những người thừa kế đều phải được lập thành văn bản. Quy định giúp tránh những tranh chấp sau này và đây là cơ sở để giải quyết các tranh chấp giữa những người thừa kế sau này.

Đề cao nguyên tắc tự thỏa thuận trong mối quan hệ dân sự đặc thù này nên pháp luật không quy định văn bản thỏa thuận của những người thừa kế phải được công chứng, chứng thực bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Trong khi điều kiện này là bắt buộc trong các giao dịch về tặng cho, chuyển nhượng tài sản là nhà và đất.

Người phân chia di sản có thể đồng thời là người quản lý di sản được chỉ định trong di chúc hoặc được những người thừa kế thỏa thuận cử ra.

>> Tìm hiểu phân loại quyền chiếm hữu tài sản theo pháp luật

Như thế nào là người phân chia di sản thừa kế?

1. Người phân chia di sản có thể đồng thời là người quản lý di sản được chỉ định trong di chúc hoặc được những người thừa kế thỏa thuận cử ra.

2. Người phân chia di sản phải chia di sản theo đúng di chúc hoặc đúng thỏa thuận của những người thừa kế theo pháp luật.

3. Người phân chia di sản được hưởng thù lao, nếu người để lại di sản cho phép trong di chúc hoặc những người thừa kế có thoả thuận.\

Thứ tự ưu tiên thanh toán và phân chia di sản thừa kế

Những người thừa kế có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại ứng với phần tài sản của mình. Tuy nhiên, có những trường hợp người chết để lại nhiều nghĩa vụ mà di sản thừa kế không đủ để thanh toán. Vì vậy pháp luật quy định thứ tự ưu tiên thanh toán di sản như sau:

1. Chi phí hợp lý theo tập quán cho việc mai táng;
2. Tiền cấp dưỡng còn thiếu;
3. Chi phí cho việc bảo quản di sản;
4. Tiền trợ cấp cho người sống nương nhờ;
5. Tiền công lao động;
6. Tiền bồi thường thiệt hại;
7. Thuế và các khoản phải nộp khác vào ngân sách nhà nước;
8. Các khoản nợ khác đối với cá nhân, pháp nhân;
9. Tiền phạt;
10. Các chi phí khác.

Hạn chế phân chia di sản trong trường hợp nào?

Điều 661 quy định về hạn chế phân chia di sản như sau:

“Trường hợp theo ý chí của người lập di chúc hoặc theo thoả thuận của tất cả những người thừa kế, di sản chỉ được phân chia sau một thời hạn nhất định thì chỉ khi đã hết thời hạn đó di sản mới được đem chia.

Trường hợp yêu cầu chia di sản thừa kế mà việc chia di sản ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống của bên vợ hoặc chồng còn sống và gia đình thì bên còn sống có quyền yêu cầu Tòa án xác định phần di sản mà những người thừa kế được hưởng nhưng chưa cho chia di sản trong một thời hạn nhất định. Thời hạn này không quá 03 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế. Hết thời hạn 03 năm mà bên còn sống chứng minh được việc chia di sản vẫn ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống của gia đình họ thì có quyền yêu cầu Tòa án gia hạn một lần nhưng không quá 03 năm”.

>> Tìm hiểu quyền hưởng dụng là gì?

Thanh toán và phân chia di sản thừa kế trong từng trường hợp

 Phân chia di sản theo di chúc

Theo điều 659 Bộ luật dân sự 2015, việc phân chia di sản theo di chúc được thực hiện như sau:

• Việc phân chia di sản được thực hiện theo ý chí của người để lại di chúc, nếu di chúc không xác định rõ phần của từng người thừa kế thì di sản được chia đều cho những người được chỉ định trong di chúc, trừ trường hợp có thoả thuận khác của những người thừa kế.
• Trường hợp di chúc xác định phân chia di sản theo hiện vật thì người thừa kế được nhận hiện vật kèm theo hoa lợi, lợi tức thu được từ hiện vật đó hoặc phải chịu phần giá trị của hiện vật bị giảm sút tính đến thời điểm phân chia di sản; nếu hiện vật bị tiêu huỷ do lỗi của người khác thì người thừa kế có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại.
• Trường hợp di chúc chỉ xác định phân chia di sản theo tỷ lệ đối với tổng giá trị khối di sản thì tỷ lệ này được tính trên giá trị khối di sản đang còn vào thời điểm phân chia di sản.

Phân chia di sản theo pháp luật

Khi phân chia di sản, nếu có người thừa kế cùng hàng đã thành thai nhưng chưa sinh ra thì phải dành một phần di sản bằng phần mà người thừa kế khác được hưởng, để nếu người thừa kế đó còn sống khi sinh ra, được hưởng; nếu chết trước khi sinh ra thì những người thừa kế khác được hưởng (khoản 1 Điều 660 Bộ luật dân sự).

Người thừa kế có quyền yêu cầu phân chia tài sản bằng hiện vật, nếu không thì những người thừa kế thỏa thuận về định giá tài sản, hoặc có thể bán để chia.

Phân chia di sản trong trường hợp có người thừa kế mới hoặc có người thừa kế bị bác bỏ quyền thừa kế

Theo quy định tại Điều 662 Bộ luật dân sự, việc phân chia di sản trong trường hợp có người thừa kế mới hoặc có người thừa kế bị bác bỏ quyền thừa kế thì được giải quyết như sau:

• Trường hợp di sản đã được chia thừa kế mà xác định được thêm người thừa kế mới thì không thực hiện việc phân chia lại di sản bằng hiện vật, những người thừa kế đã nhận phần di sản được chia có nghĩa vụ thanh toán cho người thừa kế mới một khoản tiền tương ứng với phần di sản của người đó tại thời điểm mở thừa kế theo tỉ lệ tương ứng với phần di sản đã nhận, trừ trường hợp có thoả thuận khác.
• Trường hợp di sản thừa kế đã được phân chia mà có người thừa kế bị bác bỏ quyền thừa kế thì người đó phải trả lại di sản hoặc thanh toán một khoản tiền tương đương với giá trị di sản được hưởng tại thời điểm chia thừa kế cho những người thừa kế, trừ trường hợp có thoả thuận khác.

Trên đây là nội dung tư vấn của Hãng luật Quốc tế Bình Dương về Thanh toán và phân chia di sản thừa kế.  Quý khách hãy Liên hệ: 0941 969 396 để được giải đáp và hướng dẫn các phương án cụ thể. Hãng luật Quốc tế Thái Bình Dương tự hào là công ty luật có trình độ chuyên môn cao, chuyên nghiệp và uy tín!