Phân loại quyền chiếm hữu tài sản theo Bộ luật dân sự

Quyền sở hữu bao gồm 3 quyền: quyền chiếm hữu, quyền sử dụng và quyền định đoạt. Trong đó, quyền chiếm hữu được phân thành nhiều loại chiếm hữu. Đó là những loại chiếm hữu nào? Cùng Hãng luật quốc tế Bình Dương tìm hiểu về phân loại quyền chiếm hữu tài sản ở bài viết dưới đây.

Liên hệ: 0941 969 396 để được giải đáp và hướng dẫn các phương án cụ thể. Hãng luật Quốc tế Thái Bình Dương tự hào là công ty luật có trình độ chuyên môn cao, chuyên nghiệp và uy tín!

Chiếm hữu là gì?

Khoản 1 Điều 179 Bộ luật dân sự 2015 quy định về chiếm hữu như sau:

“1. Chiếm hữu là việc chủ thể nắm giữ, chi phối tài sản một cách trực tiếp hoặc gián tiếp như chủ thể có quyền đối với tài sản.

2. Chiếm hữu bao gồm chiếm hữu của chủ sở hữu và chiếm hữu của người không phải là chủ sở hữu.

Việc chiếm hữu của người không phải là chủ sở hữu không thể là căn cứ xác lập quyền sở hữu, trừ trường hợp quy định tại các điều 228, 229, 230, 231, 232, 233 và 236 của Bộ luật này”.

Chiếm hữu được ghi nhận là một tình trạng để từ đó phát sinh những quan hệ pháp lý nhất định. Quyền chiếm hữu có thể được thực hiện thông qua chủ sở hữu tài sản, người được chủ sở hữu ủy quyền quản lý tài sản, người được giao tài sản thông qua giao dịch dân sự, người được nhà nước giao quyền chiếm hữu thông qua quyết định hoặc bản án có hiệu lực pháp luật.

>> Tìm hiểu thêm về thời gian và hiệu lực của quyền hưởng dụng theo pháp luật

Phân loại quyền chiếm hữu tài sản theo Bộ luật dân sự

Chiếm hữu ngay tình

Tại Điều 180 Bộ Luật Dân sự 2015 quy định: “Chiếm hữu ngay tình là việc chiếm hữu mà người chiếm hữu có căn cứ để tin rằng mình có quyền đối với tài sản đang chiếm hữu”.

Chiếm hữu ngay tình bao gồm hai loại là: chiếm hữu có căn cứ pháp luật và chiếm hữu không có căn cứ pháp luật nhưng ngay tình.

• Việc chiếm hữu có căn cứ pháp luật được ghi nhận tại Điều 165 Bộ Luật Dân sự 2015 bao gồm: Chủ sở hữu chiếm hữu tài sản; người được chủ sở hữu ủy quyền quản lý tài sản; người được chuyển giao quyền chiếm hữu thông qua giao dịch dân sự phù hợp với quy định pháp luật; người phát hiện và giữ tài sản vô chủ, tài sản không xác định được ai là chủ sở hữu, tài sản bị đánh rơi, bị bỏ quên, bị chôn, giấu, bị vùi lấp, chìm đắm phù hợp với điều kiện theo quy định của Bộ luật này, quy định khác của pháp luật liên quan; người phát hiện và giữ gia súc, gia cầm, vật nuôi dưới nước bị thất lạc phù hợp với điều kiện theo quy định của Bộ luật này, quy định khác của pháp luật có liên quan; và các trường hợp khác do pháp luật quy định. Việc chiếm hữu không phù hợp với những nội dung trên được coi là chiếm hữu không có căn cứ pháp luật.
• Đối với người chiếm hữu không có căn cứ pháp luật nhưng ngay tình thì không biết và không thể biết việc chiếm hữu tài sản là không có căn cứ pháp luật (yếu tố khách quan): không buộc chủ thể nhận thức được việc chiếm hữu của mình là không có căn cứ pháp luật, trong trường hợp này, dù không đòi hỏi điều kiện phải biết về tình trạng chiếm hữu của tài sản nhưng người chiếm hữu không có căn cứ pháp luật ngay tình này có thể có sự nghi ngờ, chưa thực sự chắc chắn vào việc chiếm hữu của mình là hợp pháp hay không hợp pháp.

Chiếm hữu không ngay tình

Căn cứ vào điều 181 Bộ Luật Dân sự 2015: ″Chiếm hữu không ngay tình là việc chiếm hữu mà người chiếm hữu biết hoặc phải biết rằng mình không có quyền đối với tài sản đang chiếm hữu”.

Chiếm hữu không ngay tình đòi hỏi người chiếm hữu phải nhận thức được mình không có quyền đối với tài sản, việc chiếm hữu của mình là không có căn cứ pháp luật. Đây là cơ sở pháp lý để pháp luật buộc họ phải chấm dứt việc chiếm hữu thực tế đối với tài sản, hoàn trả lại tài sản cho chủ thể có quyền đối với tài sản, bồi thường thiệt hại nếu có do hành vi chiếm hữu bất hợp pháp gây ra

Chiếm hữu liên tục

Căn cứ vào khoản 1 Điều 182 Bộ Luật Dân sự 2015: “Chiếm hữu liên tục là việc chiếm hữu được thực hiện trong một khoảng thời gian mà không có tranh chấp về quyền đối với tài sản đó hoặc có tranh chấp nhưng chưa được giải quyết bằng một bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền khác, kể cả khi tài sản được giao cho người khác chiếm hữu”.

Tính liên tục của chiếm hữu được ghi nhận bao gồm hai điều kiện:

• Việc chiếm hữu diễn ra trong một khoảng thời gian xác định.
• Điều kiện thứ hai là không có tranh chấp về quyền đối với tài sản hoặc có tranh chấp nhưng chưa được giải quyết bằng một bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật tại Tòa án hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền khác.

Việc chiếm hữu không liên tục không được coi là căn cứ để suy đoán về tình trạng và quyền của người chiếm hữu.

>> Xem thêm nội dung quyền hưởng dụng theo quy định pháp luật 2022

Chiếm hữu công khai

Theo quy định tại Điều 183 Bộ Luật Dân sự 2015 quy định về chiếm hữu công khai như sau: “Chiếm hữu công khai là việc chiếm hữu được thực hiện một cách minh bạch, không giấu giếm; tài sản đang chiếm hữu được sử dụng theo tính năng, công dụng và được người chiếm hữu bảo quản, giữ gìn như tài sản của chính mình”.

Có thể hiểu, chiếm hữu công khai là người chiếm hữu nắm giữ, chi phối tài sản một cách rõ ràng, minh bạch, không che giấu. Việc chiếm hữu không công khai không được coi là căn cứ để suy đoán về tình trạng và quyền của người chiếm hữu.

Trên đây là nội dung tư vấn của Hãng luật Quốc tế Bình Dương về phân loại quyền chiếm hữu tài sản theo quy định của Bộ luật dân sự. Nếu quý khách còn vướng mắc, chưa rõ hoặc cần hỗ trợ pháp lý khác vui lòng liên hệ bộ phận tư vấn pháp luật qua số Hotline: 0941 969 396 để được giải đáp!